Lần đầu gặp nhau trên sân tập Chongqing Tonglianglong, Du Yuezhen mặc bộ đồ đội, áo hoodie và quần dài, toàn màu xám. Vài ngày trước anh vừa ghi bàn quyết định trên sân khách trước Zhejiang: qua người rồi đối mặt, bàn thắng rất đẹp. Bốn năm trước anh đã đá chính Super League, đây mới là bàn đầu tiên. Nhìn thần sắc, sự hưng phấn vẫn chưa tan.
Ngồi xuống bãi cỏ, tôi đang chỉnh thiết bị, Du Yuezhen mở lời trước: “Anh ơi, anh đoán tôi mặc áo đội nào bên trong?” Tôi lắc đầu, không đoán được. Anh kéo cổ áo xuống, lộ huy hiệu Tottenham, rồi gật nhẹ như xác nhận sự ủng hộ dành cho đội mình.
Thời xuất ngoại Tây Ban Nha, Du Yuezhen nhận rất nhiều cuộc phỏng vấn, cả trực tuyến lẫn trực tiếp. Dù gặp lần thứ mấy, nói chuyện với ai, không khí cũng không ngượng. Dù câu hỏi đã trả lời đi trả lời lại, anh vẫn nói được cả tràng. Giọng hơi “Đông Bắc” không rõ từ đâu, tự mang sự gần gũi. Anh hòa nhã với mọi người, thích đùa, không sợ nói sai.
Tôi hỏi: “Cậu có phải thích được phỏng vấn không?”
Du Yuezhen lắc đầu: “Anh ơi, tại em cô đơn quá.”
Du Yuezhen nói chuyện thích lấy “anh” làm dấu phẩy, hai câu lại chêm một tiếng “anh”, sợ mình mất lịch sự — thói quen hình thành từ sớm. 9 tuổi rời nhà đến Chongqing đá bóng, 16 tuổi đá Super League ở Thâm Quyến, 18 tuổi ở Tây Ban Nha đối đầu Lenglet, 20 tuổi về Chongqing, trong một đội trẻ trở thành “cựu binh” nhiều kinh nghiệm. Cầu thủ chuyên nghiệp vốn tiếp xúc xã hội sớm hơn bạn cùng tuổi, còn từng bước của Du Yuezhen còn nhanh hơn nữa.
Anh không giỏi sống một mình, rất cần bạn bè, cũng coi trọng từng mối quan hệ. Anh vụng về mò cách sống với người khác, cách đứng vững ở nơi mới. Anh nói mình đã đi quá nhiều chỗ, đôi khi không nhớ rõ lần đến và lần đi cụ thể.
Trong môi trường đổi liên tục, một thanh niên sớm chín không ngừng xoay trở. Gần như theo bản năng, anh tự dựng cho mình một bộ luật sinh tồn.
Tiếng Anh của Du Yuezhen không tốt, tiếng Tây Ban Nha càng không biết gì. Những buổi tập đầu ở Marbella, anh chẳng hiểu gì, chỉ biết đi theo đồng đội mà bắt chước. HLV đột nhiên nổi giận, anh cũng không rõ vì sao, chỉ biết lúc đó mình rất có thể đã sai, ghi vào đầu, tối về nhà nghĩ tiếp.
Giao tiếp khó, vậy mà anh nắm hết lý lịch đồng đội. Từ đâu chuyển đến, học viện nào, từng đá cùng ai — Du Yuezhen thuộc làu. Không có mẹo gì, chỉ mở Dongqiudi tra từng tên. Đó là cách anh hòa nhập: quen người khác trước rồi mới tìm chủ đề nói chuyện.
Trước khi đi anh đã nghĩ thông: mình là “cậu trai phương Đông xa lạ”, phải đường hoàng, “rụt rè, không dám nói thì bên đó chỉ càng khó”. Một thời gian sau, bắt đầu có đồng đội bắt chuyện: “Trước hồi trẻ tôi từng có đồng đội Trung Quốc…”
Du Yuezhen không biết lái xe. HLV sắp xếp người có xe đón người khác đến căn cứ tập, mỗi tuần chia tiền xăng một lần. Du Yuezhen thường mua sẵn hai ly cà phê đứng chờ trước cửa: một cho HLV chở mình, một tự uống. Trước anh không có thói quen đó; sang Tây Ban Nha thấy ai cũng cầm cà phê trên tay, nhập gia tùy tục, cũng để hòa đồng.
Cầu thủ nổi nhất Marbella là Callejon. Du Yuezhen xem anh đá mà choáng: gần 40 tuổi mà trên sân vẫn tùy ý, cách xử lý bóng ngồi dưới còn không nghĩ ra. Callejon người tốt nhưng tính nhút nhát, ban đầu Du Yuezhen chưa nói chuyện với ông.
Có lần đá nội bộ, hai người đối đầu. Xong trận Callejon chủ động gọi lại, bảo “vài quả xử lý khá”, nhưng là tiền đạo cắm vẫn còn chỗ phải nâng. Đoạn thoại không diễn ra trực tiếp: Callejon không giỏi tiếng Anh, Du Yuezhen chưa hiểu tiếng Tây Ban Nha, hai người không nói thông, phải nhờ đồng đội phiên dịch. Du Yuezhen thích cảm giác đó — đưa ra được thứ đáng xem thì có người thấy.
Sau khi thân với đồng đội, Du Yuezhen hay rủ mọi người đến quán Trung Quốc ăn, anh bao. Nhưng khi đến lượt đồng đội mời về nhà, anh thường từ chối. Miệng nói sợ làm phiền, trong lòng vẫn thấy chưa thật sự hòa được, sợ ngượng.
Du Yuezhen quen đóng vai chủ động trong một mối quan hệ; bỏ ra khiến anh yên tâm. Khi người khác làm gì đó cho mình, anh tự nhiên muốn đáp lại nhiều hơn, không phụ lòng tốt.
Cuối mùa đầu, Sun Lei đến quay Hành trình mở khóa. Trận đó Du Yuezhen không vào sân. Đội dùng hết suất thay người, anh cúi đầu đi về ghế dự bị. Sau trận trước ống kính, miệng nói “quen rồi” nhưng thần sắc hơi thất vọng.
Bản thân Du Yuezhen chấp nhận việc không được đá: trẻ, lại là người ngoài, không được trọng dụng là bình thường, cố gắng là được. Nhưng khi có CĐV Trung Quốc đến, anh lại sốt ruột: “Người ta đi xa thế đến xem mình, mình đương nhiên muốn vào sân thể hiện.”
Marbella là CLB nhỏ, cầu thủ muốn tặng áo phải tự bỏ tiền mua, 80 euro một chiếc. Lương tháng Du Yuezhen không cao, vừa đủ sống, nhưng hễ khán đài có gương mặt Trung Quốc muốn áo của anh, anh đều cho. Một năm rưỡi, anh tặng gần mười chiếc. Trong tổng kết WeChat năm 2025, anh dành riêng một ô cho CĐV Trung Quốc đến xem mình.
Về Super League, Du Yuezhen bắt đầu chủ động đóng vai cựu binh trong đội. Tonglianglong có vài đồng đội lứa 07, 08, thực ra chỉ kém anh hai ba tuổi, nhưng nếu trên sân tập họ không đủ nghiêm túc, chuyền bóng tùy tiện, anh nhất định nhắc vài câu.
Mới đá Super League, Du Yuezhen là út của Shenzhen. Đôi khi lười một chút, các đàn anh đã hét: nếu tập còn không đá tử tế, lên sân chỉ tệ hơn. Những lời đó anh nhớ mãi, thấy phải có người nói tiếp.
Điện thoại Du Yuezhen còn giữ video lần đầu ra sân Super League: khuôn mặt non nớt vô cảm, thậm chí hơi đờ, anh quá căng. Năm phút đầu, chân vừa đạp đất đã mềm; sau khi chạy ra mới đỡ hơn. Anh còn nhớ mình chuyền một quả đẹp cho Acheampong, tiếc không vào lưới — lúc đó mới 16 tuổi.
Super League hình như không khó đến thế? Đó là phản ứng đầu của Du Yuezhen.
Cảm giác tương tự từng có ở Tây Ban Nha. Marbella gặp Atletico Madrid ở Copa del Rey, phút 82 Du Yuezhen vào sân dự bị. Anh chỉ có hai lần chạm bóng: một lần chuyền về, lần kia trong vòng cấm quay lưng giữ bóng, bị ba người vây, không xoay người được.
Sau trận Du Yuezhen nói, đối đầu Lenglet không khó như tưởng. Khoảng cách đương nhiên có, chỉ là khi thật sự đứng trên sân đối đầu cầu thủ đẳng cấp thế giới, anh thấy mình làm được nhiều hơn kỳ vọng.
Thách thức vượt cấp là chuyện thường trong sự nghiệp Du Yuezhen. Năm 2021 Shenzhen thiếu người, Du Yuezhen còn U16 cùng đồng đội được gọi đi tập kèm. Lúc đó anh hơi ngơ: đội một? Super League khi ấy còn trong ánh tàn bóng đá “kim nguyên”, trong đội toàn tên vang: Gao Lin, Wang Yongpo, Sun Ke… Du Yuezhen lớn lên xem các cựu tuyển thủ đó đá, trong đầu “họ chính là thần”.
Thật sự ngồi vào phòng thay đồ đội một, Du Yuezhen căng hết sức. Nhân viên đội bảo đến sớm một tiếng ngồi chờ, anh cứ ngồi không, không dám lấy điện thoại, đợi các “đàn anh” đội một. Còn nửa tiếng mới tập hợp, cựu binh lần lượt bước vào, anh đứng cửa, “Gao ge”, “Jiang ge”… chào từng người, bắt tay. Các đàn anh không biết hai đứa nhỏ này nhưng vẫn gật đầu đáp “xin chào”.
Nếu do người khác kể, đây sẽ là cảnh khiến người ta khó chịu. Nó như minh chứng thứ quan hệ tiền bối – hậu bối truyền thống trong đội chuyên nghiệp: trẻ phải khom lưng với đàn anh, giữ sự tôn kính tuyệt đối. Nhưng khi Du Yuezhen kể, mắt sáng lên, hưng phấn như lúc đó. Anh là đứa thích bóng đá; đó là niềm vui tiến gần giấc mơ.
Buổi tập đó Du Yuezhen bỏ “hai trăm phần trăm” sức, cướp từng quả như điên. HLV Cruyff Jr. khen anh đá rất tốt. Phát hiện mình theo kịp nhịp, anh vui lắm. Năm sau, anh thật sự đá Super League.
Sau này Shenzhen cũ nợ lương nặng, đội gần như không còn người. Cầu thủ trẻ lương tháng chưa đến 10.000 nhân dân tệ, cũng không phát được. CĐV “ngồi tù” trên khán đài, cầu thủ “ngồi tù” trên sân; thứ duy nhất không thiếu là cơ hội ra sân.
Du Yuezhen thấy mình may. Bạn cùng tuổi còn ở đội trẻ, cầu thủ hơn anh ba bốn tuổi chỉ nhờ chính sách U23 moi được vài phút lẻ, còn anh đã là trụ cột Super League đúng nghĩa. Anh biết mình đá không hay — tiền đạo cắm hai mùa không bàn, cũng chỉ ở Shenzhen thì tiếng chửi ít hơn một chút.
Du Yuezhen nhớ rõ từng trận hai năm đó. Năm 2022 gặp Cangzhou Mighty Lions, anh có bàn bị thổi, phạt đền đồng đội trượt, anh sút bồi bị phạt vào vòng cấm sớm. Anh không hiểu luật, tưởng bên tấn công vào sớm thì đá lại, ấm ức rất lâu. Sau đó đấu đương kim vô địch Wuhan Three Towns, anh bị kèm chặt, lần đầu thấy “mình không thuộc giải này”; trung vệ đối đầu tên Wallace, từng đá Lazio và Braga.
Sau khi Shenzhen giải thể, Du Yuezhen thành cầu thủ tự do, muốn ra ngoài thử. Anh biết ở lại Super League đối thủ cơ bản là ngoại binh, muốn đá rất khó. Ra nước ngoài cũng cạnh tranh với người nước ngoài, nhưng chất lượng tập luyện hoàn toàn khác.
Thu nhập cũng là yếu tố thực tế: đãi ngộ các đội trong nước khác không hơn Shenzhen nhiều, không đủ lý do giữ anh ở lại. Du Yuezhen rất phục Xu Bin mùa này chọn xuất ngoại, vì theo phong độ trước đó, ở lại Super League chắc chắn có CLB lớn và lương cao tìm đến.
Du Yuezhen thấy mình không làm được vậy. Nếu có đội sẵn sàng đưa hợp đồng lớn, rất có thể anh đã không sang Tây Ban Nha.
Trước khi đi, môi giới bảo Du Yuezhen đừng nghĩ “còn đường lui”, phải bám rễ bên đó. Mùa đầu ít cơ hội, hè anh không nghỉ, theo HLV tự tìm để tập, phòng gym đi mỗi ngày, nghĩ phải “vượt bằng đường vòng” trong kỳ nghỉ.
Tập trung lại, phong độ Du Yuezhen tốt hơn mọi người, phần thưởng đến nhanh. Hai trận liên tiếp vào sân sau phút 85 và ghi bàn, anh thành cậu bé kỳ diệu của Marbella.
Nhưng niềm tin vẫn chưa đến. Tiền đạo nội đang chèn anh chơi tệ, thời gian dành cho Du Yuezhen vẫn chỉ khoảng mười phút đáng thương. CĐV Trung Quốc đặt meme: “Lên Du thì thua cũng chịu” — nghĩa là “chỉ cần cho Du Yuezhen vào, Marbella thua cũng chấp nhận”. Những lời đó Du Yuezhen đều thấy, trong lòng nghĩ gần giống: “Mình hai trận liên tiếp ghi bàn, giúp đội lấy một điểm, chẳng lẽ không nên cho thêm cơ hội?”
Du Yuezhen từng tìm ban huấn luyện, nhận toàn câu trả lời xã giao vẽ bánh. Khi về nước đá Đại hội thể thao, HLV đó bị sa thải; Du Yuezhen đọc tin trên Instagram. Anh mở chat muốn hỏi đồng đội, thì thấy trước khi rời đội HLV nhắn: “Du, cậu ổn chứ, khi nào về?”
HLV tiếp theo cho Du Yuezhen nhiều thời gian hơn, nhưng chẳng bao lâu cũng bị sa thải. Từ lúc đó, anh biết mình phải đổi chỗ.
Du Yuezhen thấy đá ở ngoài, có cơ hội ra sân và có người bầu bạn, ít nhất phải có một thứ mới trụ được — anh chẳng có gì.
Ban đầu Du Yuezhen có một bạn cùng phòng Trung Quốc, cậu ấy tên Xiao Song, đá đội khác, hai người bạn thân lớn cùng nhau. Cuối 2025 lẽ ra cả hai giúp Sơn Đông đá Đại hội thể thao, Xiao Song chấn thương không vào danh sách cuối. Khi Du Yuezhen trở lại Marbella, trong phòng chỉ còn một mình. Xiao Song không chịu nổi, không qua nữa.
Rồi bạn cùng phòng thứ hai Xiao Han chuyển vào. Cậu ấy nhỏ đã sang Tây Ban Nha tập, lớn lên ở Madrid, ngôn ngữ trôi chảy, kinh nghiệm sống cũng nhiều. Du Yuezhen trước kia chỉ cần đổ hộp lên mì là xong một bữa; Xiao Han dạy anh xào sốt cà chua thịt, hành tây lẫn vị ngọt cà chua vào miệng, anh hạnh phúc lắm.
Sau Xiao Han cũng đi, về đá China League Two. Bên cạnh không tìm được ai để nói chuyện, Du Yuezhen thấy “trời sập”. Không đá bóng thì chỉ chơi game; ra ngoài thì ra bãi biển ngồi ngẩn, hoặc vào quán Trung Quốc tên “Hong Kong” gọi một suất thịt xào vị cá. Đó là một phần lý do anh “thích được phỏng vấn”: dù bên cạnh hay qua màn hình, có người nói tiếng Trung nghiêm túc trò chuyện với mình một tiếng đồng hồ, anh như nắm được phao cứu sinh.
Đoạn trầm cảm nhất, Du Yuezhen mỗi ngày nằm trên giường, không muốn đá, không muốn tập, không muốn nói với đồng đội. Anh với Xu Bin, Xiang Yuwang và Hu Hetao có nhóm nhỏ “F4”, chuyện khó chịu nói trong nhóm. Khi về nước, người khác hỏi Du Yuezhen “sao không cắn răng thêm”, chỉ ba người kia biết bên ngoài anh khổ thế nào, đều chào đón anh về.
Bày tỏ cô đơn thường bị xem là dấu hiệu chưa chín; với cầu thủ chuyên nghiệp càng vậy. Người lớn ra ngoài kiếm sống, khổ mấy cũng phải nuốt răng vào bụng. Du Yuezhen không tin bộ đó. Anh biết mình “không vui thì đá không hay”, cũng thấy “cô đơn” là nỗi đau mọi người trẻ chọn xuất ngoại phải chịu.
Sau khi quyết định về nước, Du Yuezhen đôi lúc nhớ lời môi giới: “Đừng nghĩ cậu còn đường lui.”
Lúc đó anh nhớ vài đồng đội da đen từ châu Phi trong đội: họ luôn cố nhất, tập cũng không giữ sức, mong được CLB tốt hơn phát hiện, kiếm nhiều tiền hơn. Trong lòng họ luôn căng một sợi dây: nếu không đá ra gì thì không còn chỗ nào để đi.
Du Yuezhen biết mình chưa từng có tâm thế đó. Dù cố đến đâu cũng không đạt, vì đường lui đang nằm sờ sờ.
Một năm rưỡi, Du Yuezhen khoác áo Marbella 25 trận, chỉ đá chính 3 lần, ghi 3 bàn. Lúc đi nhiều người nói mát, bảo anh đi mạ vàng. Không đá ra thành tích đã về, như đúng ý những kẻ chê bai.
Du Yuezhen cũng không rõ một năm rưỡi xuất ngoại đó có phải “mạ vàng” không. Anh chỉ biết về nước tâm trạng tốt hơn rất nhiều. Có bạn, có đồ Trung, có bàn thắng — so với trước “hoàn toàn hai trạng thái”.
Trận cuối ở Marbella, Du Yuezhen vào sân dự bị 9 phút, không ghi bàn, có pha chiếm điểm chậm một nhịp. Trên xe về, anh nói với blogger A Kun đến xem: “Nếu nửa mùa trước, quả đó đã có rồi, giờ quá xa lạ.”
Du Yuezhen không làm gì đặc biệt để nhớ ngày đó. Đưa blogger ra ga xong anh về thẳng nhà, nằm ngủ. Mấy ngày sau là thu dọn hành lý, ra căn cứ tạm biệt đồng đội, tạm biệt cô ở siêu thị Trung Quốc, tạm biệt quán Hong Kong. Chẳng bao lâu anh sẽ bay Thái Lan, tham gia tập huấn đông của Chongqing Tonglianglong. Anh nói lúc đó chẳng nghĩ gì: về Super League cuộc sống sẽ ra sao? Ai biết.
Anh nhớ mới lên đội một Shenzhen, đầu đầy ý nghĩ: tương lai mình đến đâu, có vào đội tuyển không, có ra nước ngoài đá không. Giờ thấy nghĩ những thứ đó vô ích, hối việc đã chọn cũng vô ích — đá cho tốt quả trước mắt mới thực tế nhất.
Mùa này Du Yuezhen ở Chongqing vui lắm. Anh thấy Tongliang hơi giống Marbella, đều là thị trấn xa ồn ào, CĐV đều nhiệt tình. Derby Thành – Du đầu tiên, nhìn TIFO khổng lồ trên khán đài Longxing, anh thấy mình gần như phát điên — lần đầu xem TIFO tận mắt.
Sự cuồng nhiệt của CĐV Chongqing đôi lúc chạm vào mặt hướng nội của Du Yuezhen; đó cũng là lúc hiếm hoi anh đột nhiên nhớ Marbella, nơi cầu thủ chỉ là một nghề bình thường, CĐV thích anh nhưng chỉ xem anh như bạn trong đời.
Mỗi lần đá xong sân khách, hạ cánh Giang Bắc, sân bay đông nghịt. Du Yuezhen không được chào đón bằng Xiang Yuwang và Li Zhenquan, nhưng vẫn thường bị CĐV gọi lại nhiệt tình xin chụp, xin chữ ký. Lúc đó anh luôn thấy ngại, đang cố vượt qua điều đó.
